Edebiyat Dersi -Divan Edebiyat� - Konular�na G�e Naz�m ve Nesir T�rleri - Sorular�n�z ve Cevaplar�

Sizin sorunuz sitemizde bulunan sorulardan daha farkl� bir soru ise bu b�l�me sorunuzu� yazabilirsiniz.

Sorunuzu� yazarken;

Sorunuzun daha �nce sitemizde yan�tlanm�� olup olmad��na,
Sorunuzun a��k ve sade bir �ekilde anla��l�r ve d�zg�n yaz�lm�� olmas�na dikkat ediniz..

Sistem yo�unlu�una g�re en k�sa s�rede sorunuz yan�tlanacakt�r.

�Soru Sormak i�in T�kla

Sorular� Okumak i�in T�kla

�

Edebiyat Dersi -Divan Edebiyat� - Konular�na G�e Naz�m ve Nesir T�rleri

Tarih:22/4/2008 | Kategori: Edebiyat

b. Konular�na g�re naz�m-nesir t�rleri

Din d�� iir t�rleri

Bahariye

Bahar�n geli�ini, do�adaki de�i�imleri, �i�eklerin a�mas�n�, kelebeklerin u�mas�n� konu edinen kasidelerdir. D�nemlerindeki b�y�k ki�ilere sunulup �d�llendirilmek i�in yaz�l�rlar. Hemen her divanda bir bahariye bulunmas� gelene�i vard�r. Hemen her divan �airinin de bir bahariyesi vard�r.

Cemreviye

Divan �airlerinin cemre d��mesi nedeniyle d�nemlerindeki b�y�k ki�ilere sunmak i�in kaleme ald�klar� kaside t�r�d�r. �rneklerine az rastlan�r. Cemrenin bahar m�jdecisi olmas� nedeniyle bir bahariye niteli�i de ta��r. Cemreviyelere genellikle te�bib ile ba�lan�r. Kasidenin di�er b�l�mlerinde bir de�i�iklik yap�lmaz.

Fahriye

Divan �airlerinin kendilerini ya da bir ba�ka �air ya da ki�iyi �vd�kleri �iirlerdir. Genellikle kaside t�r�nde yaz�l�rlar. Fahriye ayn� zamanda kasidelerde �airlerin kendileriini �vd�kleri beyitlerin bulundu�u be�inci b�l�me verilen isimdir.

Mersiye

Bir �l�n�n ard�ndan duyulan �z�nt� ve ac�y� anlatmak, �len ki�iyi �vmek amac�yla kalema al�nan d�zyaz� ya da �iirdir. Kutsal g�nlerde, �l�m t�renlerinde mersiye okuyan ki�iye de mersiyehan denir. Lirik bir anlat�m�n egemen oldu�u manzum mersiyeler genellikle terkib-i bend bi�iminde yaz�l�r. Ayr�ca kaside ve terci-i bend bi�iminde yaz�lm�� manzum mersiyeler de vard�r. Yahy� Bey, Sami F�n�n�, Rahm�, Fazl�, Nis�yi, M�d�mi’nin, Kanuni Sultan S�leyman’�n o�lu �ehzade Mustafa i�in yazd�klar� mersiyeler gibi. Ayr�ca sava�larda kaybedilen yerler i�in yaz�lan mersiyelere "vatan mersiyesi" denir. Hayvanlar�n �l�m� i�in yaz�lm�� mersiyeler de vard�r.
�RNEK MERS�YE �eyh Galib

Medhiye

Bir kimseyi �vmek i�in genellikle kaside bi�iminde yaz�lan �iir ya da d�zyaz�d�r. Az olmakla birlikte gazel, mesnevi, musammad gibi naz�m bi�imlerinde mediyeler de vard�r. Padi�ah, vezir, �eyh�lislam gibi devlet ileri gelenleri ya da halifelerle, ba�ka din ve tarikat b�y�kleri i�in yaz�lm��lard�r. Bu t�r�n en g�zel �rne�ini Nef’� vermi�tir.
�RNEK MEDH�YE Nef'�

Gazavatname

Gazaname olarak da bilinir. Ordunun ak�nlar�n�, sava�lar�, kahramanl�klar�, zaferleri anlat�lan d�z yaz� ya da �iir bi�imindeki edebi t�rd�r. Arap edebiyat�nda "magazi" diye bilinir. T�rk edebiyat�nda ilk gazavatname �rnekleri 15. y�zy�lda yaz�lmaya ba�lanm��t�r. K��fi’nin Gazaname-i Rum’u bu t�r�n �rnekleri aras�ndad�r.

Sahilname

Divan �airlerinin �stanbul k�y�lar� ile buralardaki yerle�im yerlerini, ya�ay�� bi�imlerini anlatt�klar� �iirlerinin genel ad�d�r. �rneklerine az rastlan�r. Genellikle mesnevi bi�iminde yaz�lm��lard�r.

S�kiname

Divan edebiyat�nda ger�ek ya da mecaz anlam�yla i�ki ve i�ki alemlerinin �v�lerek anlat�ld�� iir t�r�. Mesnevilerin b�l�m sonlar�nda bazen sakiname ba�l��yla iki beyitlik k��k par�alar olarak yer al�r. T�rk edebiyat�nda 17. y�zy�lda b�y�k geli�me g�steren sakinamelerin ilk �rne�ini ��retname adl� yap�t�yla Rev�n� vermi�tir.

K�yafetname

�nsanlar�n fiziksel g�r�n�mlerini esas alarak karakterlerini a��klamaya �al��an eselerdir. Bu t�r�n k�yafet bilimiyle u�ra�anlar�na "kayif" ya da "k�yafet�inas" ad� verilir. Divan edebiyat�nda k�yafetnamenin ilk �rne�i Hamdullah Hamdi’nin �nl� K�yafetname adl� eseridir. Bu eserde renk, boy, yanak, sa�, �ene, sakal, parmak gibi 26 ba�l�k alt�nda karakter tahlilleri yer al�r. Nes�mi’nin K�yafet-�l Firase’si de �nemli bir �rnektir.

Surname

�ehzadelerin s�nnet, kad�n sultanlar�n evlenmeleri nedeniyle yaz�lan �iir ya da d�zyaz� bi�imindeki eserlerdir. Yaz�ld�klar� d�nemin toplumsal ya�am�na ili�kin bilgiler de verdikleri i�in tarihi bir �zellik ta��rlar. Genellikle mesnevi ya da kaside t�r�ndedirler. Figani’nin Kanuni Sultan S�leyman’�n o�ullar�n�n s�nnetini anlatt�� Suriyye Kasidesi t�r�n en iyi �rne�idir.

Hamamname

Hamamlar�, hamam e�lence ve sohbetlerini, hamamdaki g�zelleri betimlemek i�in yaz�lan kaside, gazel, mesnevi gibi naz�m eserlerdir. Divan edebiyat�na ilk kez Deli Birader lakab�yla tan�nan G�zal�’nin Be�ikta�’taki bir hamam� anlatan �iiri ile girmi�tir.

�ehrengiz

Bir kenti ve o kentin g�zelliklerini anlatan eserlerdir. Daha �ok klasik mesnevi bi�iminde kaleme al�nan bu yap�tlar tevhid, m�nacaat, na't gibi b�l�mlerle ba�lar. Daha sonra kentle ilgili bilgiler verilir ve kente �vg� d�z�l�r. Bazen bahar ve do�a betimlemeleri yap�ld�ktan sonra kentin g�zellikleriyle ilgili beyitlere ge�ilir. Divan edebiyat�nda ilk �ehrengizi yazan Pri�tineli Mesihi’dir.

Hicviye

Bir ki�iyi, kurumu, toplumsal olay�, gelene�i yeren s�z, d�zyaz� ya da �iir t�r�ne verilen add�r. Hicviye, gazel, kaside, murabba, muhammes gibi naz�m bi�imleriyle yaz�lm��t�r. Divan edebiyat�nda en �nemli hicviyelerden biri Nef’�’nin Siham-� Kaza’s�d�r.
�RNEK:

KITA
�imdi hayl-i suhan-ver�n i�re
Nef’� m�nendi var m� bir �air
S�zleri Seba-i Muall�ka’d�r
�mr�lkays kendidir k�fir
�eyh�slam Yahy�

(�air, "�airler i�inde Nef’�'nin bir e�i yoktur. Onun �iirleri Kabe’nin duvarlar�na as�lan �iirler gibi g�zeldir ve sanki o kafir, �mr�lkays’�n ta kendisidir" diyor. Kafir ayn� zamanda be�enmeyi ifade eder. �eyh�lislam Yahya, Nef’�’yi �ver gibi g�r�n�yor ama "Seba-i Muall�ka" Kabe hen�z putperestlerin elinde iken oraya as�lan �iirlerdir. �mr�lkays ise �iirleri Kabe’de as�l� ve m�sl�man olmayan bir �air. Sonu�ta �eyh�lislam Yahya, Nef’�’yi "kafirlikle" su�luyor.)

KITA
Bize k�fir demi� m�tf� efendi
Tutal�m ben anca diyem M�selm�n
Var�l�nca yar�n R�z-i Cez�ya
�kimiz de ��kar�z anda yalan
Nef’�

(Nef’i de bu k�tayla �eyh�lislam Yahy�’ya yan�t veriyor. "M�ft� efendi bana kafir demi�. Tutal�m ben de ona M�sl�man diyeyim. Ama yar�n R�z-i Ceza’da ikimiz de yalanc� ��kar�z. ��nk� kafir olan kendisidir.")

Hezliyat

Alayl� bir dille kaleme al�nm�� naz�m t�r�d�r. Kaba �akalara, ta�lamalara ve s�vg�lere yer verilir. Hezeliyat olarak da bilinir. Hezliyatta zarif bir n�kte ya da g�zel bir manzum bulunur. Konu �akayla kar��k alayl� bir dille anlat�l�r. Nev’izade Atai’nin Bahayi-i K�fri eseri bu t�r�n �rne�idir. Bayburtlu Zihni’de hezliyat�n usta �airlerindendir.

Tarih d��rme

�nem verilen bir olay�n, y�l�n� g�stermek �zere ebced hesab�yla bir c�mle, biz dize ya da beyit s�yleme sanat�d�r. Tarih dizesinin b�t�n harfleri hesaplanarak s�ylenenlere tarih-i tam, yaln�z noktal� harfler hesaplanacaksa tarih-i m�cevher, yaln�z noktas�z harfler esas al�nacaksa tarih-i m�hmel denir. Bazen dizedeki harflerin say� de�erlerinin toplam� tarihi tam olarak g�stermez. Bu t�r tarihlere de tamiyeli tarih denir.

Muamma

Belli kurallara g�re d�zenlenip ��z�lebilen ve yan�t� tanr�n�n s�fatlar�ndan biri ya da bir insan ad� olan manzum bilmecedir. Muamma beyit, k�ta gibi k��k naz�m bi�imleriyle yaz�l�r. Ama mesnevi par�alar�yla yaz�lm�� muammalara da rastlan�r. Ali �ir Nevai, Fuz�l�, N�b�, K�nal�zade Ali Efendi, S�mb�lzade Vehbi ve Fitnat Han�m’�n yazd�� ok say�da muamma vard�r. Edirneli Emr� �elebi ise 600'den fazla muammas�yla bu alan�n en �nl� �airidir. �rnek:

Bende yok sabr � s�k�n sende vef�dan zerre
�ki yoktan na ��kar fikr idelim bir kerre
N�b�

(Bu beyitte yok anlam�na gelen iki edat var. Bunlar "n�" ve "b�". Bu edatlar bize beyitteki ismi veriyor. Yani N�b�.)

Lugaz

Herhangi bir nesnenin ya da varl��n �zellikleri anlat�larak yaz�lan manzum bilmecedir. Muamma ile birlikte �ok kullan�lan bir s�z oyunudur. Muamma’dan fark� konusunun daha geni� olmas�d�r. �o�unlukla soru bi�iminde d�zenlenir. En �nemli �zelli�i i�inde ��z�me ili�kin ipu�lar�n�n bulunmas�d�r. Divanlar�n son b�l�mlerine konur. E�lendirici ve ��retici olanlar�n yan�s�ra ��retici ve dinsel lugazlar da vard�r. Lugazlar yazarlar�n�n imzas�n� ta��d��ndan halk edebiyat�ndaki bilmeceden ayr�l�r. B�t�n lugazlar, "Bir acayip nesne g�rd�m", "Ol nedir kimdir" ya da "Nedir ol kim" gibi kal�pla�m�� s�zlerle ba�lar. �rnek:

Nedir kim ol iki y�zl� m�n�f�k
N�m�yan �ihresinde levn-i ��k

Gezer d�nyay� hem b�-dest � p�d�r
Mukim-i h�ne-i ehl-i g�n�d�r

Te�l-Allah nedir anda bu kudret
Yemez i�mez virir d�nyaya n�’met

Gehi M�slim k�y�fetle be-did�r
Gehi �ekl-i firengide n�m�d�r

K�r�lsa p�re p�re olsa amma
Zarar gelmez ana bir t�rl� kat’�

Yatar zir-i zem�nde h�ke yek-s�n
Sem�da ad�d�r mihr-i dirah��n

E�er kim olmasayd� kalbi fas�d
Cih�nda olmaz idi kadri k�sid

Yeter vasf eyledin ol b�-vef�y�
Yan�ndan gitmese virmez saf�y�
S�nb�lzade Vehb�

(�air bu l�gazda "alt�n"� anlat�yor.)

Dariye

Divan �iirinde ev ile ilgili kasidelere dariye ad� verilir. Divan �airlerinin caize (arma�an alma) amac�yla ortaya ��kan f�rsat��l�klar� sonucu geli�mi� bir t�rd�r. Baz�lar� gazel tarz�nda da yaz�lm��t�r. Yeni yapt�r�lan k��k, saray, yal� benzeri binalar i�in yaz�l�r. �air eserden �ok az bahseder hemen yapt�ran� �vmeye ge�er. Binalar i�in haz�rlanan kitabeler de bir t�r dariye say�l�r.

Rah�iye

Atlar i�in yaz�lm�� kaside. Nesib b�l�m�nde atlar �v�l�r. Nef’�’nin IV. Murad’�n atlar�n� �vd�� rah�iyesi me�hurdur. �rnek:
B�reka’ll�h zih’i rah�-i hum�yun-s�m�
Ki komu� n�m�n� sult�n-� cihan b�d-� sab�

Ne sab� s�ika dersem yara��r s�r’atte
Ki se�irdikten ana s�yesi ile p�-der-p�

B�rak�r an� dahi s�yesi gibi yolda
Olsa ger ��t�r-� endi�e ile p�-der-pa

D��meden sayesi hak �zre eder �lemi
Sehv ile rakibi g�serse ih�na irh�

Ku� yeti�mez der idim olmasa tayy�r e�er
Eremez gerdine z�r� ki ne sarsar ne sab�
Nef'�

Dini konulardaki t�rler

Tevhid

Tanr�n�n birli�ini ve ululu�unu anlatan �iirlere tevhid denir. Genellikle kaside bi�iminde yaz�l�rlar. Tevhidde tanr�n�n b�y�kl��, s�fatlar�, kudretinin sonsuzlu�u, tasvir ve hayal edilebilen �eylerden soyutlanmas�, hi�bir �eyin ona e� ve benzer olamay��, b�t�n kudret ve ilimlerin ona ait olu�u gibi �zellikler sanatl� bir �slupla anlat�l�r. Tanr� kar��s�nda kulun acizli�i vurgulan�r. En �nl� tevhid manzumesini N�b� yazm��t�r.

M�nacat

Konusu tanr�ya yakar�� olan �iir. Genellikle kaside, ender olarak da gazel, k�ta, mesnevi bi�iminde yaz�lm��t�r. T�rk edebiyat�na 13. y�zy�ldan sonra girdi. Divan �airlerinin genellikle divanlar�n�n ba��na koyduklar� m�nacatlar�n temel konusu, zay�f ve �aresiz durumdaki insan�n y�ce ve g��l� tanr�ya yalvar�p ondan yard�m istemesidir.

Na’t

Hazreti Muhammed’i �vmek amac�yla yaz�lm�� iirlerdir. Hazreti Muhammed’in �e�itli �zellikleriyle mucizelerinin dile getirildi�i bu �iirler daha �ok kaside bi�imiyle yaz�lm��t�r. Na’t’lara divanlar�n ba��nda tevhid ve m�nacaatlardan sonra yer verilmi�tir. Na’t yazmakla �nl� ki�ilere na’t-g�, �zel dinsel t�renlerde na’t okuyanlara ise na’t-han denir. Fuzuli’nin "Su Kasidesi divan edebiyat�n�n en tan�nm�� na’t’�d�r. T�rk tasavvuf m�zi�indeki bir form da bu adla bilinir.

Maktel-i H�seyin

Hazreti H�seyin’in Kerbela’da �ehit edili�ini konu alan ve ac�kl� bir �slupla yaz�lan eserlerin t�m�ne verilen isimdir. Daha �ok �ii yazarlar taraf�ndan kaleme al�nm��t�r. Lirik-didaktik bir �slupla ve yal�n bir dil kullan�larak yaz�lm��lard�r. T�rk edebiyat�ndaki en en �nemli Maktel-i H�seyin, Fuz�l�’nin yazd�� Hadikat�’s-S�eda adl� eserdir.

Miraciye

Hazreti Muhammed’in g��e y�kseli�ini konu alan edebi yap�tlard�r. Tek ba��na bir kitab�n konusunu olu�turabildi�i gibi, eserler i�inde b�l�mler halinde de yer al�r. Genellikle kaside ve mesnevi �eklinde yaz�lm��t�r. Miraciyelerde co�kulu bir s�yleyi�, didaktik �zellikler ve sanatl� bir �slup egemendir. Cumhuriyet d�neminde Abdullah Azmi Yaman’�n yazd�� Miraciye bu t�re �rnektir.

Hilye

Hazreti Muhammed’in fiziksel ve ki�isel �zellikleriyle �rnek davran��lar�n� konu alan eserlere "hilye" denir. Zamanla hilye'nin kapsam� geni�lemi� halifeler i�in de hilyeler yaz�lm��t�r. Divan edebiyat�nda bu t�r�n ilk �rne�i Hakani’nin Hilye-i Hakani’sidir. Zamanla hilyelerin levhalara hattatlar taraf�ndan yaz�lmas� gelene�i de ortaya ��km��t�r.

Mevlid

Hazreti Muhammed’in do�umunu ve k�saca ya�am�n� �vg�yle anlatan yap�tlard�r. Dinsel T�rk m�zi�inin do�a�lama t�rlerinden biri de bu isimle bilinir. Mevlidler �o�u zaman mesnevi bi�iminde d�zenlenmi�, halk�n anlayabilece�i yal�n bir dille yaz�lm��t�r. �lk �zg�n mevlid Ebu’l-Cevzi taraf�ndan yaz�lm��t�r. �lk T�rk�e mevlid ise S�leyman �elebi’nin eseri olan Vesilet�’n-Necat’t�r.

K�rk hadis

Belli bir konu �er�evesinde toplanm�� 40 hadisten olu�an yap�tlara verilen isimdir. Hadis-i erbain ya da erbaun olarak da bilinir. Hadislerin belli ba�l� konular� Kur’an’�n erdemleri, �slam�n �artlar�, Hazreti Muhammed ve sahabesi, zikir, dua, salat ve selam, ziyaret, bilim ve bilgin, siyaset, hukuk, toplumsal, ahlaki ya�am ve t�pt�r. Divan edebiyat�nda hat kayg�s�yla yaz�lm��lard�r.

Menk�bname

Ya da menak�bname olarak adland�r�l�r. Kahramanlar�n, din b�y�klerinin, tarikat kurucular�n�n, ermi�lerin ola�an�st� ya�amlar�n� ve kerametlerini anlatan yap�tlard�r. T�rk edebiyat�nda 100’� a�k�n menk�bname yaz�lm��t�r. Bu yap�tlar i�erik y�n�nden ya bir tarikatla ilgilidir, �rne�in Sak�b Bey’le Mustafa Dede’nin Sefine-i Nefise adl� eseri gibi. Ya da bir ermi�i konu edinir, �rne�in M�stakimzade S�leyman Saddedin’in Menk�b-� �mam-� Azam’� gibi.

K�ssa

��t verici ve ��retici �yk�, f�kra, masal, menk�be t�r� eserlere k�ssa ad� verilir. �o�ul s�yleni�i k�sas’t�r. K�ssa anlatanlara k�ssa-han ya da k�ssa-g� denir. En yayg�n �rnekleri peygamberlerle ilgili k�ssalar� anlatan kitaplard�r. Divan edebiyat�nda Ahmed Cevdet Pa�a’n�n K�sas-� Enbiya ve Tevarih-i Huleyfa adl� kitab� �nemli bir k�ssa �rne�idir. Divan edebiyat�nda daha �ok mesnevi t�r�nde kaleme al�nm��lard�r. D�zyaz� bi�imli k�ssalar da vard�r. Bunlarda kullan�lan dil �ok daha sadedir.

D�ZYAZI B��MLER�

Divan edebiyat�nda �� t�r d�zyaz� bi�imi vard�r. Yal�n d�zyaz�, s�sl� d�zyaz� ve orta d�zyaz�. Yal�n d�zyaz�da halk�n konu�tu�u dil kullan�lm��, halk kitaplar�, halk �yk�leri, Kur’an tefsirleri, hadis a��klamalar� bu t�rde yaz�lm��t�r.
S�sl� d�zyaz�da h�ner ve marifet g�stermek ama�lanm��t�r. Bu t�re genellikle medrese ��renimi g�rm��, Osmanl�ca’y� iyi bilen yazarlar y�nelmi�tir. �ok uzun c�mlelerin, bol s�z ve anlam oyunlar�n�n g�ze �arpt�� bu t�r�n en belirgin �rneklerini Veysi ve Nergisi vermi�tir. S�sl� d�zyaz�da �ok �r�n verilmi� bir alan da tezkire’dir. Bu t�r�n ilk klasik �rne�ini, 16. y�zy�lda A��k �elebi yazm�� ve tezkire gelene�i 19. y�zy�lda Fatih Efendi’ye de�in s�rm��t�r.
Orta d�zyaz� ise, divan edebiyat�n�n hemen hemen b�t�n klasik yazarlar�n�n yazd�� bir t�rd�r. Belirgin �zellikleri, s�z ve anlam oyunlar�ndan, h�ner ve marifet g�stermekten ka��n�lm�� ve i�eri�in �n planda tutulmu� olmas�d�r. �zellikle tarih, gezi, co�rafya ve din kitaplar� bu t�rde yaz�lm��t�r.

Din d�� konularda d�z yaz�

Tezkire

�nl� ki�ilerin ya�am �yk�lerinin topland�� yap�t. �airlerin ya�am �yk�lerini anlatanlara Tezkiret�’�-�uara ya da tezkire-i �uara, din adamlar�n�n ya�am �yk�lerini anlatanlara tezkiret�’l evliya, hattatlar�n ya�am �yk�lerini anlatanlana tezkiret�’l-hattatin, bilginlerin ya�am �yk�lerini anlatanlara tezkire-i ilmiye, Halvetiye tarikat� �eyhlerinin ya�am �yk�lerini anlatanlara tezkiret�’l- halvetiye, m�zik�ilerin ya�am �yk�lerini anlatanlara tezkire-i musiki�inasan denir. Tezkireler ilk kez �ran edebiyat�nda ortaya ��kt�. T�rk edebiyat�n�n ilk tezkiret�'�-�uara’s�n� Ali �ir Nevai Mecalis�'n-Nefais ad�yla yazd�.

Tarih

Ge�mi� olaylar�, ge�mi� belli bir d�nemi, belli bir ki�i ya da kahraman� �evresi ve d�nemiyle birlikte anlatan sanatl� d�zyaz� t�r�d�r.

Sefaretname

Siyasal bir g�revle yurtd��na g�nderilen el�ilerin ya da bunlar�n yanlar�nda bulunanlar�n gittikleri yerin durumuna ve �zelliklerine ili�kin izlenimlerini, g�r��lerini, olaylar� anlatt�klar� yap�tlard�r. En tan�nm�� rneklerden biri Yirmisekiz �elebi Mehmed Efendi’nin Sefaretnamesi’dir.

Seyahatname

Yazarlar�n gezip g�rd�kleri yerlerden edindikleri izlenim ve bilgileri aktard�klar� edebi eserlerin t�m�ne seyahatname denir. Temel ama�, yurtd�� ya da i�inde gezilen yerlerin do�al g�zelliklerini, toplumsal ya�amlar�n�, gelenek ve g�reneklerini tan�tmakt�r. Seyahatnameler �o�u kez tarihsel birer yap�t olarak g�r�l�r. Piri Reis’in Kitab-� Bahriye’si bu t�re g�zel bir �rnektir.

Siyasetname

Devlet adamlar�na y�neticilik sanat�na ili�kin bilgiler veren edebi yap�tlar�n genel ad�d�r. Genel olarak h�k�mdarlar i�in kaleme al�nm�� olan siyasetnamelerde onlar�n sahip olmas� gereken nitelikler, saltanat�n ko�ullar� ve kurallar� anlat�l�r. �deal bir devlet �rg�t�n�n nas�l olmas� gerekti�i belirtilir. Ve k�t� y�netimlerin zararl� sonu�lar� a��klanarak, y�neticiler uyar�l�r. Vezirler ve emirler i�in yaz�lm�� siyasetnameler de vard�r. Siyasetnamelerin en �nl�s� Sel�uklu veziri Nizam�lm�lk’�n Melik�ah’�n iste�i �zerine kaleme ald�� Siyasetname’dir. T�rk edebiyat�n�n en �nemli siyasetnamesi ise Yusuf Has Hacib’in Kudatgu Bilig adl� kitab�d�r.

M�nazara

Kar��t iki ��enin ya da kar��t iki g�r��n kar��la�t�r�ld�� yap�tlard�r. �iir ya da d�zyaz� olarak yaz�labilir. Ya da her iki t�rden b�l�mler i�eren m�nazaralar da vard�r.

M�n�eat

Mektuplardan ya da �e�itli konulardaki d�zyaz�lardan olu�an yap�t. Kapsam�na g�re ��e ayr�l�r. Resmi yaz�lardan olu�an m�n�eatlar, genellikle devlet b�y�klerince kaleme al�nan �e�itli konulardaki d�zyaz�lard�r. Her t�rden ki�iye y�nelik yaz� t�rlerinin ba�l�klar�n�, son s�zlerini, bu yaz�lara uygun d��ecek t�mceleri, kullanmalar� bir araya getiren m�n�eat. Ve son olarak �airlerin mektuplar�ndan olu�an m�n�eatlar.

Din konulu d�z yaz�

Evliya tezkiresi

Din ulular�n�n ger�ek ya da efsanele�tirilmi� ya�am �yk�leri ile kerametlerini anlatan yap�tlard�r. ��inde �slam velilerinin ya�amlar�na ili�kin bilgilerin yan�nda vaazlar ve ahlaki ��tler de yer al�r. Sinan Pa�a’n�n Tezkiret�’l-Evliya adl� eseri ile Ahmed Hilmi’nin Ziyaret-i Evliya adl� yap�tlar� bu t�r�n divan edebiyat�m�zdaki ba�l�ca �rnekleridir.

K�sas-� enbiya

Peygamberlerle ilgili k�ssalar� i�eren yap�tlar�n genel ad�d�r. �lk k�sas-� enbiya K�sai’nin 9. y�zy�lda yazd�� Kitab� K�sasi’l-Enbiya adl� eseridir. T�rk�e k�sas-� enbiya kitaplar� aras�nda Rabguzi’nin 1310’da �a�atay Han� Terma�ir’in emiri Nasuriddin Tokbo�a’n�n emriyle yazd�� K�sas�’l-Enbiya ve Ahmet Cevdet Pa�a’n�n K�sas-�-Enbiya ile Tevarih-i Hulefa adl� eserleri say�labilir.

Siyer

Hazreti Muhammed’in ya�am �yk�s�n� ya da halifeler ve h�k�mdarlar�n sava� ve bar�� d�nemlerindeki uygulamalar�n�, ululararas� ili�kileri konu edinen d�z yaz� bi�imidir.

Sorular�n�z ve Cevaplar�

Edebiyat Dersi -Divan Edebiyat� - Konular�na G�e Naz�m ve Nesir T�rleri

Son Yaz�lar

Kategoriler

Son Yorumlar