Hikaye Türleri ve yazılan eserler

» Hikaye Türleri ve yazılan eserler

Sponsorlu Bağlantılar

Tüm kadın giyim fırsatları için tıklayın !

 

Hikâye, sözlükte bir olayın, sözlü veya yazılı olarak aktarılması biçiminde ifade edilir. Edebiyatta ise, yaşanmış ya da yaşanabilir olayların kısaca anlatıldığı yazılara verilen genel addır.
 
Hikâyede olay iki zıt gücün mücadelesi şeklinde ortaya çıkar. Bu mücadele kişiler arasında olabileceği gibi, aynı kişide de toplanabilir. Bu durumda çatışma daha çok kişinin kendi içinde olur. Yani psikolojik bir özellik gösterir.
Hikâye, yaşamın bir parçası anlatıldığından zaman, mekân ve kişi unsurlarıyla sınırlandırılmıştır. Hikâyede kişi sayısı azdır. Kişi ve kişiler her yönüyle ele alınmaz. Onlar yaşamın yalnız bir tek kesitini anlatır. Hikâyede olaydan doğrudan doğruya etkilenen kişiler olduğu gibi, ikinci derecede etkilenen kişiler de vardır.
Öyküde yaşanmış olaylar, durumlar anlatılabileceği gibi tamamen hayalde tasarlanan fakat yaşanabilir olaylar, durumlar da anlatılabilir. Anlatılan olayın, durumun en ilgi çekici yönleri vurgulanır ve okuyanda bir zevk ve heyecan uyandırması beklenir. Öykülerde ele alınan olay veya durumun sadece bir yönü üzerinde durulur, ayrıntılara girilmez.
Hikâye belli bir zamanda geçer. Belli bir zamanda başlayan olaylar, belli bir zaman diliminde gelişir ve yine belli bir zamanda sona erer. Hikâye birinci tekil (ben) ya da üçüncü tekil (o) şahısların ağzından anlatılabilir.
Her asırda görülen hikâye, en eski türlerden biridir. Sözlü dönemde insanların gördüklerini, yaşadıklarını birbirine anlatmaları hikâye sanatının ilk çekirdeğini oluşturur. Sözlü hikâye sanatı zamanla destanları, masalları, halk hikâyelerini oluşturmuştur. Ancak hikâyenin kendine özgü bir tür olarak bağımsızlığını kazanması 19. yüzyılda olmuştur. Modern anlamda hikâyenin Batıda ilk örnekleri 18. yüzyılda görülmeye başlanmış ve 19. yüzyılda roman türünden ayrılarak adına "küçük hikâye" denen tür oraya çıkmıştır.
Dünya edebiyatında Boccacio (Bokasyo)'un Decameron (Dekameron) adlı eseri hikâye türünün ilk örneği kabul edilir.
Dünya edebiyatında 19. yüzyıldan sonra büyük hikâyeciler yetişir. Alphonse Daudet (Alfons Dode), Guy de Maupassant (Giy dö Mopasan), Mark Twain (Mark Tvin), Anton Çehov...
Türk edebiyatında hikâye geleneği çok eskidir. Sözlü gelenekte dilden dile dolaşan, yazıya 14.-15. yüzyılda geçirilen Dede Korkut Hikâyeleri en eski hikâyelerdendir. Yine Divan edebiyatında manzum olarak yazılan mesneviler de aslında birer hikâyedir. Ancak Batılı anlamda hikâye edebiyatımıza Tanzimat'la birlikte girmiştir. Batı tarzı ilk hikâye örneklerini Ahmet Mithat "Letaif-i Rivayat" adlı eseriyle vermiştir. Bu hikâyeler, yazarın, araya girerek okur kitlesi ile konuşması, açıklamalar yapması, fikrini söylemesi bakımından meddah hikâyelerine benzer. Sami Paşazade Sezai'nin "Küçük Şeyler" adlı eseri Türk edebiyatında modern anlamda kısa hikâyenin başlangıcı kabul edilmiştir. Servet-i Fünun döneminde hikâye türü oldukça gelişir. Bu dönemde Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatında hikâyenin olgun örneklerini Halit Ziya Uşaklıgil ortaya koyar. Mehmet Rauf, Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Hikmet Müftüoğlu bu dönemin önemli hikâye yazarlarıdır.
Genç Kalemlerle başlayan Milli Edebiyat döneminde Ömer Seyfettin, Türk hikâyeciliğine yeni bir anlayış getirmiştir. Ömer Seyfettin, hikâyeciliğe romancılığın bir yan ürünü gibi bakmayıp doğrudan doğruya hikâyeye yönelerek Türk edebiyatında bunu meslek haline getiren, çalışmaları ile bu türün bağımsız olarak belirmesini sağlayan ilk yazar olmuştur. Bu dönemde, Refik Halit Karay, Reşat Nuri Güntekin önemli hikâye yazarlarıdır. Cumhuriyet dönemi Türk hikâyeciliğine yeni bir hava getiren yazar ise Memduh Şevket Esendal olmuştur. Çehov tarzı olarak anılan durum hikâyeleri yazmıştır yazar. Bu gelenek daha sonra Sait Faik gibi güçlü bir yazar tarafından devam ettirilmiştir. Ahmet Hamdi Tanpınar, Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı), Sabahattin Ali, Necati Cumalı, Tarık Buğra, Kemal Tahir, Orhan Kemal bu dönemin roman yazmakla birlikte hikâye de yazan önemli sanatçılarıdır.
 
Hikâyeler olay ve durum hikâyeleri olmak üzere ikiye ayrılır.
 
->Olay hikâyeleri "olay" ağırlıklıdır. Bu tür hikâyelerde yazar, başlangıca ve sona gereksinim duyar. Bu nedenle olay hikâyeleri giriş (serim), gelişme (düğüm) ve sonuç (çözüm) bölümlerinden oluşur. Girişte kişi, olay, zaman ve yer gibi öğeler kısaca tanıtılır. Gelişme bölümünde olaylar ya da olaylar zinciri verilir, merak unsuru öne çıkarılır, ayrıntılar üzerinde durulur. Sonuç bölümünde ise düğüm çözülür, olay bir sona bağlanır. Bu tür hikâyelerde okura pek hayal hakkı tanınmaz. Edebiyatımızda Ömer Seyfettin, Refik Halit Karay, Reşat Nuri Güntekin, Halide Edip Adıvar gibi yazarlar Maupassant tarzı olarak bilinen klasik hikâye tarzına uygun hikâyeler yazmışlardır.
 
-> Durum hikâyeleri ise olay ağırlıklı değildir. Bu hikâye türünde duygu, düşünce, hayal, davranış, kişisel ve sosyal yorumlar ön plandadır. Hikâye bir sonuca bağlanmayabilir. Böylece okurüzerinde farklı çağrışım ve izlenimler oluşturulur. Hikâyede kişiler, yer ve zaman gibi öğeler genellikle sezdirilir.
Bu hikâyelerde genellikle, yaşamdan bir kesit vardır. Bu hikâye tarzı bize bir ânı, bir hareketi, bir varlığı hatta bir sözcüğü anlatır. Anlattığı şeyi heyecanla, derin bir anlamla doldurur. Konusunu tamamen açmaz, sezdirmek ister. Bu tür hikâyelerde gereksiz ayrıntılara rastlanmaz. Olay hikâyelerinde hikâye ile anlatılan kişilerin yaşamı da biter. Durum hikâyelerinde hikâye bittikten sonra da kişilerin yaşamı devam eder. Rus yazar
 
A. Çehov'un başlattığı bu hikâye akımının Türk edebiyatındaki temsilcisi Memduh Şevket Esendaldır. Sait Faik, Rasim Özdenören bu tarzda çok başarılı örnekler vermiştir.
Hikâye, destan ve masaldan farklıdır. Destan ve roman gibi türler uzundur, kişi eksenlidir. Olayları her yönüyle anlatır. Oysa hikâye kısadır, olay eksenlidir ve sosyal yaşamın ve onun içinde insanın çatışması hikâyede dar bir kurgu içinde anlatılır. Hikâye "ben" yerine, başkalarını anlatmaya yönelik bir edebî türdür. Bu yönüyle hikayeci bir psikolog, bir sosyolog hatta bir filozof gibidir.
 


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...